Teknoloji
Moderator
ABD’nin İran’a yönelik olası askeri müdahalesiyle ilgili endişeler sürerken, müzakereye alan açılması bölgede memnuniyet yarattı. Hem ABD hem de İran’dan gelen mesajlar, Cuma günü İstanbul’da yapılması beklenen görüşmeler öncesi olumlu sinyaller içerdi.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’a doğru giden büyük gemilerinin olduğunu belirterek, “İran’la bir anlaşmaya varmak isterim. Şu anda İran’la görüşüyoruz. Eğer anlaşabilirsek bu çok iyi olur, anlaşamazsak muhtemelen kötü şeyler olacak.” dedi. İran’la ilgili sürecin olumsuz seyretmesi halinde neler olabileceği sorusuna, “Bunu size söylemem aptalca olurdu” yanıtını veren Trump, İran’la görüşmelerinin sürdüğüne işaret etti. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise, ABD ile müzakerelerin başlaması için Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’ye talimat verdiğini duyurdu. Bu adım, daha önce görüşmelere mesafeli yaklaşan İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in müzakerelere onay verdiği şeklinde yorumlandı. Hamaney’in danışmanı Ali Şemhani de, ülkesindeki uranyum zenginleştirme faaliyetlerine ve ABD ile olası müzakerelere ilişkin, “Yüzde 60 seviyesindeki uranyum zenginleştirme oranını yüzde 20’ye düşürmek mümkün” dedi. Bununla birlikte bu adımın ABD’nin taleplerini ne kadar karşılayacağı merak konusu.
Witkoff İsrail’de
ABD Başkanı Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un, İran Dışişleri Bakanı Arakçi ile olası bir nükleer anlaşmayı görüşmek üzere 6 Şubat Cuma günü İstanbul’da bir araya geleceği belirtildi. Öte yandan Witkoff Cuma günkü görüşme öncesi dün İsrail’e gitti ve Başbakan Binyamin Netanyahu ile görüştü. Witkoff’un ziyareti ABD yönetiminin, İsrail’in İran konusundaki kırmızı çizgilerini ölçme çabası olarak değerlendiriyor.
Nasıl olacak?
İstanbul’da planlanan görüşmenin Türkiye, Mısır ve Katar’ın son günlerde yürüttüğü yoğun diplomasi trafiğinin bir sonucu olduğu ifade ediliyor. Konuyla ilgili bilgi veren kaynaklara göre, nükleer müzakereleri canlandırmak için yapılacak görüşmede, Suudi Arabistan ve Mısır gibi ülkelerden temsilcilerin de katılması planlanıyor. Müzakerelere Suudi Arabistan, Katar, Umman, Pakistan, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri’nin de davet edildiği ifade ediliyor. Müzakerelerde ikili, üçlü ve diğer formatlarda toplantılar yapılması bekleniyor. Görüşmelerin formatının henüz netleşmediği, ancak önceliğin olası bir çatışmayı önlemek ve gerilimi düşürmek olduğu bildirildi. Bu görüşme, müzakerelerin çöküşü ve geçen Haziran’daki 12 günlük savaşın ardından ABD ve İranlı yetkililer arasındaki ilk temas olacak.
Uranyum için Rusya teklifi
Rusya, ‘İran ile ABD arasındaki gerilimi azaltmak ve müzakereleri desteklemek’ amacıyla İran’ın elindeki zenginleştirilmiş uranyumunu işlemeyi ve depolamayı teklif etti. Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov, “Bu konu uzun zamandır gündemimizde” dedi. Bununla birlikte İranlı yetkililer, olası bir uranyum transferi iddiasını reddetti. İran Dışişleri Bakan Vekili Ali Bagheri ‘zenginleştirilmiş uranyumun transferi gibi bir niyetlerinin olmadığını’ belirtti.
Kaç kişi öldü bilinmiyor...
İran’da rejim karşıtı gösterilerde kaç kişinin hayatını kaybettiği halen bilinmiyor. ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), çoğu güvenlik güçleri tarafından öldürülen protestocular olmak üzere 6 bin 854 ölümü doğruladığını bildirdi. Diğer insan hakları örgütleri gerçek rakamın çok daha yüksek olabileceğini, İran’daki kaynakların 30 bine kadar kişinin öldürülmüş olabileceğinden endişe ettiğini söylüyor. Bununla birlikte protestolar sırasında Yezd’de 139 yabancı uyruklu kişinin tutuklandığı öğrenildi.
ABD, İran’a ait İHA’yı düşürdü
ABD ile İran arasında olası müzakereler öncesi gerilim arttı. ABD, dün akşam Umman Denizi’nde İran’a ait bir insansız hava aracını (İHA) düşürdüğünü açıkladı. CENTCOM yetkilileri, ABD ordusunun ABD uçak gemisi Abraham Lincoln’a yaklaşan İran’a ait bir Shahed-139 İHA’nın F-35 tipi savaş uçağı tarafından düşürüldüğünü bildirdi. Wall Street Journal’ın haberine göre ise İran, Hürmüz Boğazı’nda ABD bayraklı bir petrol tankerini durdurmaya çalıştı. 50 kalibrelik silahlarla donatılmış 6 hücum botu, tankere motorlarını durdurma ve gemiye çıkma emri verdi. İran’ın durdurma emrine uymayan petrol tankeri, hızını artırarak yoluna devam etti. Olayın yaşandığı bölgede bulunan bir ABD savaş gemisi tankere eşlik etti. İran, geminin karasularını ihlal etmesi üzerine uyarıldığını açıkladı.
İran: Görüşmelerin yeri için istişareler sürüyor
ABD basını, İran’ın, ABD ile olası müzakereleri Umman’a taşınmasını ve görüşmenin formatını ikili olarak değiştirilmesini talep ettiğini öne sürdü. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise IRNA’ya yaptığı açıklamada “Görüşmelerin birkaç gün içinde yapılması planlanıyor ve görüşmelerin yeri konusunda istişareler devam ediyor” dedi.
Trump: Müzakere halindeyiz
ABD Başkanı Trump ise Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada İran’la birden fazla görüşme yapacaklarını vurguladı. Trump, “İran’la müzakere halindeyiz. Görüşme yeri ise henüz belli değil” ifadesini kullandı.